Het Boek van de Vreugde, oftewel Book of Joy, werd enkele jaren geleden uitgegeven door Desmond Tutu en de Dalai Lama. Het is erg jammer dat dit boek hier in Tsjechië geen groot succes was, want het biedt een interessante visie op de filosofie van vreugde en het leven, zoals die overigens door het Tibetaanse boeddhisme wordt behandeld en vooral in dialoog met de christelijke evangelische theologie, die juist door Desmond Tutu werd vertegenwoordigd. Het gaat om twee grote figuren uit twee grote religies, hoewel het boeddhisme in de kern eerder een filosofie is.
De gedachte als drijfveer
Een citaat dat tot op de dag van vandaag weerklinkt: „Those who say that forgiveness is a sign of weakness… have never tried it“. Het is een uitspraak die de hoofdgedachte van dit boek treffend verwoordt, maar tegelijkertijd ook iets samenbrengt wat moeilijk te verenigen is in de huidige samenleving, die zo veel waarde hecht aan haat en onenigheid. Vertaald luidt het: „Degenen die denken (zeggen) dat vergeving een teken van zwakte is, hebben het nog nooit geprobeerd“.
Er is hier een grote parallel tussen het boeddhisme en het christendom, dat wil zeggen het christendom zoals Jezus het zelf tenminste predikte – als je de interpretaties van zijn volgelingen buiten beschouwing laat en alleen nadenkt over de woorden zelf. Alle religies zijn op hun eigen manier gericht op de mens en diens goede kant. Is dit allemaal waar en is God de schepper van al het goede en het kwade, of is het hele boek eerder slechts een leerzame en geslaagde allegorie over het leven en het menselijk geluk? Daar kunnen we werkelijk eindeloos over discussiëren. Het is echter niet zozeer van belang hoe je gelooft en waarin je gelooft, maar waarom je gelooft.
Culturen die elkaar weerspiegelen
Als je de boeddhistische leer in de ene kolom zet en de christelijke leer in de andere, kun je een reeks parallellen ontdekken die op het eerste gezicht niet eens verenigbaar lijken, maar die in de kern een sterke basis vormen voor elk van deze religies, en zelfs voor de meeste religies. De vraag is of zo’n gedachte niet te zonde is voor onze omstandigheden, en zelfs voor de omstandigheden in de wereld. Het is immers honderd jaar geleden dat de republiek werd gesticht en we hebben nog steeds geen lering getrokken uit de woorden van de president-bevrijder, dat er zonder wederzijdse tolerantie en begrip geen vrijheid is. En zonder vrijheid kan er geen democratie zijn.