ANTWERPEN

Door de jaren heen zijn maar liefst 28 verschillende hypothese klaargestoomd over de herkomst van de naam "Antwerpen".

Een woordje uitleg over de onjuistheid van een veel voorkomende hypothese. De naam Antwerpen komt niet van "aan de werf" of "aanwerp". Waarom niet? heel eenvoudig, voor het jaar 1000 bestond de letter "W" niet in het Nederlands alfabet. Je hoeft zelfs geen historicus te zijn om deze hypothese te verwerpen.

"Antverpia" is de oudste schrijfwijze (anno 8ste eeuw) van de naam Antwerpen die door iedereen wordt aanvaard.

De bekendste verklaring voor de herkomst van de naam "Antwerpen" vindt men in de legende van Brabo en de reus Antigoon. In de 12de eeuw vinden we het oorspronkelijke verhaal terug en dat luidt als volgt:

“Ergens in Brabant, op een burcht aan de Schelde, woonde de reus Druon Antigoon. Elk schip dat voorbijvoer, moest een zware tol betalen. Van degene die niet wou betalen, werd een hand afgehakt en in de Schelde geworpen. Tot de Romeinse soldaat, Silvius Brabo, de reus overwon. Hij hakte op zijn beurt de hand van de reus af en wierp ze in de Schelde. Zo zou de naam Brabant ontstaan zijn”.
 

Meer over deze legende: Legende van Brabo en de reus Antigoon
 

In de 15de eeuw kwam een kunstenaar en koopman, Pieter Coecke uit Aalst, naar Antwerpen. Hij kon de markgraaf van Brabant overtuigen dat de reus volgens de legende in de Antwerpse burcht zou hebben gewoond. Meer bepaald in het huis van Bretagne gelegen in de Mattestraat. In 1534 werd het hoofd van de reus voor de Ommegangstoet, Druon Antigoon, gemaakt naar een tekening van Pieter Coecke zelf.

In de 18de eeuw werd de link gelegd naar het hand-werpen. De legende diende niet langer meer om het ontstaan van Brabant te verklaren, maar geeft een ludieke verklaring van de oorsprong van de naam 'Antwerpen'. Onze stad werd zelfs enkele jaren officieel 'Handwerpen' genoemd.

21ste eeuw:

Eindelijk wordt een wetenschappelijke verklaring gevonden over het ontstaan van de naam "Antwerpen". Volgens één van de oudste verklaringen zou die naam zijn afgeleid van 'anda verpus'. Dit werd vertaald als een naar voren (kunstmatig) geworpen stuk land. Iedereen wist dat het ging om een natuurlijke zandheuvel, half in het water gelegen. Zo ontstonden trouwens de meeste steden. Men kon geen diepere zin geven aan anda verpus. De naam werd vergeten, maar relatief recent werd ontdekt dat de Schelde tot in de 8ste eeuw langs villae Thurnini (Deurne) vloeide.

In het midden van de jaren 700 verlegde de Schelde zich in de huidige bedding en Deurne lag daarmee niet langer aan de Schelde. De benedictijnen van Deurne bouwden een nieuwe naar voren geschoven (= anda verpus) nederzetting aan de nieuwe Scheldeoever. Door dialectvorming werd het: andverpus- andverpia – antverpia - anvers.